Doğru Psikolog Nasıl Seçilir? Dikkat Edilmesi Gerekenler

Terapiye başlamaya karar vermek başlı başına önemli bir adım. Ardından gelen soru ise çoğu zaman şudur: Doğru psikolog nasıl seçilir? Seçenekler çok olabilir ve kime güveneceğini bilmek kolay olmayabilir. Bu yazıda bir psikolog seçerken dikkat etmen gereken temel kriterleri ve kendine sorabileceğin soruları bir arada bulacaksın.

Önce ihtiyacını netleştir

Doğru psikoloğu bulmanın ilk adımı, neden destek almak istediğini kabaca belirlemektir. Kaygı, ilişki sorunları, yas, travmatik bir yaşantı, ebeveynlik zorlukları ya da kendini daha iyi tanıma isteği gibi farklı ihtiyaçlar farklı uzmanlık alanlarıyla eşleşebilir. Her şeyi net bir şekilde bilmek zorunda değilsin; ama aklındaki ana başlıkları yazmak arayışını kolaylaştırır.

Terapi türü de ihtiyacına göre değişebilir. Kendi iç dünyana odaklanmak istiyorsan bireysel terapi, ilişkinle ilgili konular için çift terapisi, aile içi iletişim için aile terapisi, çocuğun ya da ergenin için çocuk ve ergen terapisi, travmatik anılarla çalışmak için ise EMDR terapisi gibi seçenekler değerlendirilebilir.

Psikolog seçerken dikkat edilmesi gereken kriterler

1. Eğitim, diploma ve unvan

Psikoloğun eğitim geçmişini öğrenmek en temel haklarındandır. Psikoloji alanında lisans eğitimi, klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktora gibi bilgiler, uzmanın hangi alanda yetkin olduğunu anlamana yardımcı olur. "Psikolog", "klinik psikolog" ve "psikiyatrist" unvanları farklı eğitim ve yetkinlikleri ifade eder. Örneğin ilaç tedavisi gerekiyorsa bu, tıp eğitimi almış bir psikiyatristin alanına girer. Unvan ve eğitim bilgilerini açıkça paylaşmayan biriyle çalışmadan önce iki kez düşünmekte fayda var.

2. Uzmanlık alanı ve deneyim

Her psikolog her konuda aynı derinlikte çalışmaz. Senin yaşadığın konuda deneyimi olan, ilgili ek eğitimler almış bir uzman seçmek süreci daha verimli hale getirebilir. Çocuklarla, çiftlerle ya da travmayla çalışmak çoğu zaman özel eğitim gerektirir.

3. Kullandığı terapi yaklaşımı

Bilişsel davranışçı terapi, şema terapi, psikodinamik terapi, EMDR gibi farklı yaklaşımlar vardır. Hepsini bilmek zorunda değilsin; ama psikoloğuna hangi yöntemle çalıştığını ve bunun senin ihtiyacına nasıl karşılık verebileceğini sorabilirsin. İyi bir uzman bu soruyu sade bir dille açıklayabilir.

4. Etik ilkeler ve gizlilik

Terapi, güvene dayalı bir ilişkidir. Psikoloğun gizlilik ilkelerini ve sınırlarını açıkça anlatması, seans ücreti, süresi, iptal koşulları gibi konularda şeffaf olması önemlidir. Danışanla terapi dışında kişisel ya da ticari ilişki kurmamak, danışana kesin sonuç vaadinde bulunmamak ve gerektiğinde başka bir uzmana yönlendirebilmek etik çalışmanın temel göstergelerindendir.

5. İlk görüşmede uyum

Terapötik ilişkinin kalitesi, sürecin en önemli parçalarından biridir. İlk görüşmelerde kendine şu soruları sorabilirsin:

• Kendimi dinlenmiş ve anlaşılmış hissettim mi?
• Yargılandığımı hissetmeden konuşabildim mi?
• Sorularıma açık ve anlaşılır yanıtlar aldım mı?
• Bu kişiyle birlikte çalışmayı düşündüğümde içimde nasıl bir his oluşuyor?
• Hedeflerimi anlattığımda bunlara nasıl yaklaşılacağına dair genel bir fikir edindim mi?

İlk görüşmede biraz gerginlik yaşaman doğaldır. Ancak birkaç seans sonra hâlâ kendini rahatsız hissediyorsan bunu psikoloğunla konuşmak ya da başka bir uzmanla devam etmek tamamen meşru bir seçimdir.

Unutma, terapi bir iş birliğidir. Hedeflerini, beklentilerini ve sürecin nasıl gittiğine dair hislerini psikoloğunla paylaşman bu iş birliğini güçlendirir. İyi bir uzman, geri bildirimlerine açık olur ve süreci senin ihtiyaçlarına göre şekillendirmeye çalışır. Zaman zaman terapide zor duygularla karşılaşman ve bir süre kendini daha yorgun hissetmen de sürecin doğal bir parçası olabilir; bunu da seanslarda konuşabilirsin.

6. Pratik koşullar

Seans saatleri, ücret, görüşme sıklığı ve yüz yüze mi yoksa online mı çalışılacağı gibi pratik konular da sürdürülebilirliği etkiler. Online terapi, ulaşım süresini ortadan kaldırarak ve kendi ortamında görüşme imkânı sunarak pek çok kişi için süreci kolaylaştırabilir.

Ücret ve sıklık konusunu baştan konuşmak, ileride yaşanabilecek belirsizlikleri önler. Terapi çoğu zaman tek seanslık bir süreç değildir; bu nedenle düzenli olarak sürdürebileceğin bir plan yapmak, aldığın desteğin devamlılığı açısından önemlidir.

Dikkat etmen gereken uyarı işaretleri

• Kısa sürede kesin iyileşme garantisi vermek
• Eğitim ve unvan bilgisini paylaşmaktan kaçınmak
• Seanslarda sürekli kendi hayatından bahsetmek ya da seni yargılamak
• Gizlilik konusunda belirsiz ya da özensiz davranmak
• Sınırları belirsizleştiren talepler ya da teklifler

Nereden başlayabilirsin?

Hangi alanda destek alman gerektiğinden emin değilsen değerlendirme testi ile başlayabilirsin. Terapimeta'da klinik psikologlarla görüntülü olarak çalışabilir, uzmanların eğitim ve uzmanlık alanlarını inceleyebilirsin. Ücretsiz ön görüşme, bir uzmanla tanışmak ve uyumunuzu değerlendirmek için iyi bir fırsattır.

Sık sorulan sorular

Psikolog ile psikiyatrist arasındaki fark nedir?

Psikiyatrist tıp eğitimi almış bir hekimdir ve gerektiğinde ilaç tedavisi düzenleyebilir. Psikolog ise psikoloji eğitimi almıştır ve psikoterapi, değerlendirme ve danışmanlık gibi alanlarda çalışır.

İlk seansta neler konuşulur?

İlk görüşmede genellikle seni terapiye getiren konular, beklentilerin ve geçmişine dair genel bilgiler konuşulur. Aynı zamanda sürecin nasıl ilerleyeceği ve çalışma koşulları netleştirilir.

Psikoloğumu değiştirmek istersem ne yapmalıyım?

Bu, terapide sık karşılaşılan ve meşru bir durumdur. İstersen bu isteğini psikoloğunla açıkça konuşabilir ya da doğrudan başka bir uzmanla yeni bir başlangıç yapabilirsin.

Doğru psikoloğu bulmak, kendine yapabileceğin en değerli yatırımlardan biri. Bir uzmanla tanışmak ve ihtiyaçlarını konuşmak istersen ücretsiz ön görüşme için kayıt olabilirsin.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; profesyonel tanı ve tedavinin yerine geçmez.