EMDR Terapisi Nedir? Nasıl Uygulanır, Online Olur mu?

EMDR terapisi, travmatik ya da zorlayıcı yaşantıların zihinde bıraktığı izlerle çalışmak için geliştirilmiş, yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. Belki bir arkadaşından duydun, belki bir yazıda karşına çıktı ve “Göz hareketleriyle terapi nasıl olur?” diye merak ettin. Bu yazıda EMDR'nin ne olduğunu, seanslarda neler yaşandığını ve online olarak uygulanıp uygulanamayacağını sade bir dille anlatıyoruz.

EMDR terapisi nedir?

EMDR, İngilizce “Eye Movement Desensitization and Reprocessing” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçeye “Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme” olarak çevrilir. 1980'lerin sonunda Amerikalı psikolog Francine Shapiro tarafından geliştirilmiştir. Başlangıçta travma sonrası yaşanan zorlanmalar için ortaya çıkan yöntem, zamanla farklı alanlarda da kullanılmaya başlanmıştır.

Yaklaşımın temelinde şu fikir vardır: Çok yoğun ya da baş edilemeyecek kadar zorlayıcı bir deneyim yaşadığımızda, beyin bu anıyı her zamanki gibi işleyip geçmişe yerleştiremeyebilir. Anı; görüntüleri, sesleri, beden duyumları ve “Ben güvende değilim” gibi olumsuz inançlarla birlikte adeta donup kalır. Bugün benzer bir uyaranla karşılaştığında, sanki o an yeniden yaşanıyormuş gibi tepki verebilirsin. EMDR, bu takılı kalmış anıların daha uyumlu bir şekilde yeniden işlenmesine yardımcı olmayı amaçlar.

EMDR nasıl uygulanır?

EMDR, belirli bir protokolü olan ve aşamalar halinde ilerleyen bir terapidir. Uygulamanın merkezinde iki yönlü (bilateral) uyarım yer alır. Bu uyarım çoğunlukla terapistin yönlendirdiği sağa-sola göz hareketleriyle yapılır; bazı durumlarda dönüşümlü dokunuşlar ya da iki kulağa sırayla verilen sesler de kullanılabilir.

Tipik aşamalar

1. Öykü alma ve planlama: Terapist seninle birlikte geçmişini, bugünkü zorlanmalarını ve hedeflerini değerlendirir. Hangi anılarla çalışılacağı birlikte belirlenir.
2. Hazırlık: Süreç hakkında bilgi verilir, güven ilişkisi kurulur. Zorlandığında kendini sakinleştirebilmen için “güvenli yer” gibi duygu düzenleme teknikleri öğretilir.
3. Değerlendirme: Çalışılacak anıya ait görüntü, olumsuz inanç, onun yerine gelmesini istediğin olumlu inanç, duygu ve bedendeki his netleştirilir.
4. Duyarsızlaştırma ve yeniden işleme: Sen anıyı zihninde tutarken kısa setler halinde iki yönlü uyarım uygulanır. Her setin ardından aklına ne geldiği sorulur; çoğu zaman anılar, duygular ve düşünceler kendiliğinden değişip akmaya başlar.
5. Yerleştirme ve beden taraması: Olumlu inanç güçlendirilir, bedende kalan bir gerginlik olup olmadığına bakılır.
6. Kapanış ve yeniden değerlendirme: Her seans seni dengeli bırakacak biçimde kapatılır, bir sonraki seansta neler değiştiği birlikte gözden geçirilir.

Seans sayısı kişiden kişiye değişir. Tek bir olayla ilgili çalışma ile çocukluktan beri süregelen zorlanmalarla çalışma aynı hızda ilerlemez. Bu yüzden iyi bir terapist sana kesin bir seans sayısı vaat etmez; süreci seninle birlikte izler.

EMDR kimler için uygun olabilir?

EMDR en çok travmatik yaşantılarla ilişkili zorlanmalarda bilinir. Bunun yanında terapist değerlendirmesiyle şu konularda da kullanılabilir:

• Kaza, kayıp, şiddet ya da ani bir şok gibi zorlayıcı olayların ardından süren sıkıntılar
• Belirli durumlara ya da nesnelere karşı yoğun korkular
• Kaygı ve panikle ilişkili bazı zorlanmalar
• “Yetersizim”, “Sevilmeye değer değilim” gibi geçmiş deneyimlerden beslenen olumsuz inançlar

Yine de EMDR her kişi ve her durum için aynı şekilde uygun olmayabilir. Bazı durumlarda önce duygu düzenleme becerilerini güçlendirmek ya da farklı bir terapi yaklaşımıyla başlamak daha doğru olabilir. Bu kararı vermek, eğitimli bir ruh sağlığı uzmanının değerlendirmesini gerektirir. Sana uygun yolu merak ediyorsan değerlendirme testimiz ilk adım için yol gösterici olabilir.

EMDR online yapılabilir mi?

Evet, uygun koşullar sağlandığında EMDR görüntülü görüşme üzerinden de uygulanabilir. Online uygulamada iki yönlü uyarım farklı biçimlerde sağlanabilir: ekranda hareket eden bir nesneyi gözlerinle takip etmek ya da terapistin yönlendirmesiyle kollarını göğsünde çaprazlayıp omuzlarına sırayla hafifçe dokunmak (kelebek sarılması) gibi.

Online EMDR'nin sağlıklı ilerlemesi için bazı noktalar önemlidir:

• Sessiz ve kesintisiz bir ortam: Seans sırasında kimsenin seni bölmeyeceği, kendini güvende hissettiğin bir oda seç.
• Stabil bağlantı ve uygun ekran: Göz hareketleriyle çalışılacaksa telefon yerine bilgisayar ekranı genellikle daha rahattır.
• Kriz planı: Terapistin, seans sırasında ya da sonrasında yoğun duygular yaşarsan ne yapacağınızı önceden seninle konuşur.
• Doğru eşleşme: EMDR, mutlaka bu alanda eğitim almış bir terapist tarafından uygulanmalıdır.

Terapimeta'da online EMDR terapisi, EMDR eğitimi almış klinik psikologlar tarafından görüntülü görüşmeyle sunulur. EMDR'ye başlamadan önce daha genel bir destek almak istersen bireysel terapi de iyi bir başlangıç noktası olabilir.

Seanslardan sonra neler hissedebilirsin?

EMDR seanslarından sonra bazı kişiler kendini hafiflemiş hisseder; bazıları ise yorgunluk, duygusal hassasiyet ya da canlı rüyalar fark edebilir. Bu tepkiler işlemenin bir parçası olabilir ve genellikle zamanla azalır. Yine de seans aralarında seni zorlayan bir şey olursa bunu terapistinle paylaşman önemlidir; süreç senin hızına göre ayarlanabilir. Kendine zarar verme düşünceleri yaşarsan ya da acil bir durum olursa vakit kaybetmeden 112'yi ara.

Sık sorulan sorular

EMDR hipnoz mu?

Hayır. EMDR sırasında bilincin açıktır, ne yaşandığının farkındasın ve istediğin an durdurabilirsin. Kontrol her zaman sendedir.

Anıyı ayrıntılı anlatmam gerekir mi?

Genellikle hayır. EMDR'de anıyı uzun uzun anlatmak zorunda değilsin; terapistin anının temel unsurlarını bilmesi çoğu zaman yeterlidir.

Online EMDR benim için uygun mu?

Uygun koşullar ve eğitimli bir terapistle online EMDR iyi bir seçenek olabilir. Senin için hangi formatın daha uygun olduğunu ön görüşmede birlikte değerlendirebilirsiniz.

Geçmişin bugününü ağırlaştırıyorsa bununla tek başına baş etmek zorunda değilsin. Merak ettiklerini konuşmak için ücretsiz ön görüşmeni planlayabilirsin; sana uygun yolu birlikte keşfedelim.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; profesyonel tanı ve tedavinin yerine geçmez.